Helloquence OQM Zw Nd3 Th U unsplash

Onroerend religieus erfgoed beheren

Zorg dragen voor het religieus erfgoed is niet vrijblijvend. Zowel de overheid als de Kerk leggen hiervoor bepaalde wetgevingen op tafel. We geven je een beknopt overzicht.

Wie is verantwoordelijk voor het beheer?

Wie verantwoordelijk is voor het beheer van het religieus erfgoed, hangt af van de functie van het gebouw:

  1. Parochiekerk: elke parochiekerk wordt beheerd door de kerkfabriek, met ondersteuning van het centrale kerkbestuur.
  2. Kathedrale kerken: het beheer van dit patrimonium valt onder de kathedrale kerkfabriek.
  3. Kloosters, abdijen en andere religieuze instituten: deze worden beheerd door private instellingen, zoals bijvoorbeeld de congregaties.
Man in white long sleeved shirt presenting on a laptop 3931446

Welke wetgevingen zijn van toepassing?

We onderscheiden twee grote groepen. Op basis van hun statuut zijn er andere decreten en wetgevingen van toepassing. De volledige regelgeving over de erediensten vind je op de website van het Agentschap Binnenlands Bestuur.

Kerkfabrieken en centrale kerkbestuur

Kloosters, abdijen en andere religieuze instituten

  • Vaak vereniging zonder winstoogmerk (vzw)
  • Vallen dus onder de vzw-wetgeving
  • Soms wordt het patrimonium beheerd door het O.C.M.W.. Dan is de OCMW-wetgeving van toepassing.
  • Ook bisdommen vallen hieronder

Wat met het kerkelijke recht?

Op parochiekerken en de inboedel is naast de wetgeving opgelegd door de overheid, ook de kerkelijke regelgeving van toepassing. Hierin staan regels over het dagelijks beheer. Maar evengoed zaken over een neven- of herbestemming van het kerkgebouw.

De Codex Iuris Canonici (1983) legt onder meer regels op over gewijde plaatsen, kerken, altaren, cultusobjecten, kostbare afbeeldingen, relieken, devotionalia en de inventaris. De bisschoppen kunnen binnen hun bisdom specifieke toepassingsbesluiten maken bij de Codex en ook eigen juridische en financiële regelingen treffen. Zo stelden de Vlaamse bisschoppen enkele richtlijnen op voor het gebruik van een parochiekerk.

Een langetermijnvisie voor het gebouw

In 2011 presenteerde toenmalig Vlaams minister voor Binnenlands Bestuur en Onroerend Erfgoed Geert Bourgeois zijn conceptnota ‘Een toekomst voor de Vlaamse parochiekerk’. Hierin is ook aandacht voor het beheer en valorisatie van de parochiekerken.

Het document legde ook de basis voor wat we vandaag het kerkenbeleidsplan noemen. Dit document is de basis voor het verdere beheer van de parochiekerk. In de conceptnota zijn ook passages opgenomen over de premie- en subsidieregelgeving. Van zowel beschermde als niet-beschermde gebouwen.

Ook het lezen waard

Heb je vragen over dit thema?

Heb je nog vragen over het beheer van het onroerend religieus erfgoed? Of wil je meer weten over de wetgevingen die van toepassing zijn? Contacteer dan onze collega Jonas Danckers.

Jonas web

Jonas Danckers

Adviseur religieus erfgoed