Van kerk tot sportoase: Onbevlekt Hart van Mariakerk te Berlaar
Een eindig pastoraal verhaal en een vraag naar ruimte door de naburige school gingen hand in hand in Berlaar. De Onbevlekt Hart van Mariakerk kreeg een transformatie tot turnzaal voor de basisschool.
Ruimtenood versus aflopend pastoraal verhaal
De moderne eenbeukige kerk Onbevlekt Hart van Maria werd gebouwd in 1934 naar versoberd ontwerp van F. Vandendael, in de Misstraat te Berlaar. Omwille van het niet meer beantwoorden aan de noden van de katholieke gemeenschap in Berlaar, besloot de bisschop van Antwerpen de kerk te onttrekken aan de eredienst in 2018. De liturgische vieringen gingen er namelijk niet meer door sinds 2017.
Het vrijkomen van het kerkgebouw kwam als geroepen voor de naastgelegen basisschool: zij hadden al een geruime tijd een tekort aan ruimte. Zowel de pastoor, de kerkfabriek als de schooldirectie kwamen tot de onderlinge overeenkomst dat de kerk kon bestemd worden voor het katholiek onderwijs. De kerkfabriek Sint-Pieter te Berlaar, de eigenaar van de kerk, stelde een erfpachtovereenkomst op waarin staat dat het gebouw voor 40 jaar in erfpacht gegeven wordt aan de vzw Vrije Basisscholen van de Zusters van Berlaar. Reeds bij het onttrekken aan de eredienst werd het ontwerp van de erfpachtovereenkomst opgemaakt.
Uitbreidingswerken basisschool
De vrije basisschool Heilig Hart van Maria kampte dus al langer met een ruimtevraag. Een bouwdossier voor uitbreidingswerken stond namelijk sinds 2003 reeds op de wachtlijst voor het verkrijgen van subsidies. 17 jaar later konden de uitbreidingswerken eindelijk van start gaan. De school zette een nieuwbouw waarin volgende ruimtes zijn ondergebracht: 4 klassen, 3 zorgklassen, een bureel voor de secretariaatsmedewerker en de directie, een personeelslokaal en enkele bergingen. De werken voor de nieuwbouw van de school startten in oktober 2020.
Turnzaal in de kerk
In 2019 werd de erfpachtovereenkomst ondertekend tussen de kerkfabriek en de school en konden de werken in de Onbevlekt Hart van Mariakerk van start gaan. Omwille van de coronacrisis en onvoorziene meerwerken die moesten gebeuren, kon de voormalige kerk pas in 2021 in gebruik genomen worden door de school als turnzaal. Deze timing kwam echter niet ongelegen: tijdens de bouw van de nieuwbouw diezelfde periode, kon de nieuwe turnzaal tijdelijk gebruikt worden als klaslokaal.
Er werden verschillende aanpassingswerken gedaan aan de kerk om deze te transformeren tot turnzaal. De dakgoten werden vernieuwd en er werd een nieuwe inkomdeur voorzien. Er werd een sportvloer gelegd en ook een sanitaire blok en kleedkamers konden niet ontbreken. Daarnaast werden de muren geïnjecteerd, werd de elektriciteit vernieuwd en de brandveiligheid op punt gezet. Het totaalplaatje van de investeringswerken komt neer op €200.000 incl. BTW. Hierbij kon de school gelukkig beroep doen op subsidies van AGION, dewelke voor 70% van de kosten tussenkwamen. In de toekomst staan volgende werken nog op de planning: aanpassen licht, akoestiek, verwarming en schilderwerken.
Gedeeld gebruik
De voormalige kerk wordt intensief gebruikt door de basisschool: zowel de kleuters als de kinderen uit de lagere school kunnen zich hier al sportend uitleven. Daarnaast wordt de ruimte ook gebruikt voor andere schoolse activiteiten zoals het grootouderfeest of toneelvoorstellingen.
De school is echter niet de enige gebruiker van de voormalige kerk. Na de schooluren wordt de ruimte verhuurd aan drie andere gebruikers: twee particulieren die sportlessen geven en de vzw Berlaarse Dansstudio. Op die manier wordt de ruimte optimaal gebruikt zowel tijdens de schooluren als ’s avonds, in het weekend en zelfs in de schoolvakanties wanneer er danskampen georganiseerd worden.
Bronnen:
- Gesprek met de school - juni 2025
- https://briljantvzw.be/bouwwerken-in-de-vrije-basisschool-te-berlaar/
-
©Platform Toekomst Parochiekerken 
-
©Platform Toekomst Parochiekerken 
-
©Platform Toekomst Parochiekerken 
-
©Platform Toekomst Parochiekerken 
-
©Platform Toekomst Parochiekerken 
-
©Platform Toekomst Parochiekerken 
-
©Platform Toekomst Parochiekerken 
-
©Platform Toekomst Parochiekerken 
Andere herbestemde kerken
Kerk Attenhoven
Door verscheidene restauraties is de vervallen parochiekerk vandaag uitgegroeid tot een ruimte voor cultuuractiviteiten.
Colomakerk
Uitgerust met een moderne technische infrastructuur, is deze parochiekerk buiten de uren van de eredienst uiterst geschikt als evenementenlocatie.
Martin’s Patershof Mechelen
Sinds 2006 is de 19de-eeuwse kloosterkerk van de Mechelse minderbroeders in handen van de keten Martin’s Hotels. Authentieke elementen maken van het luxueuze viersterrenhotel een overnachtingsplaats met karakter.