© Cedric Verhelst

Depotkerken in Vlaanderen?

Lopend project

Een erfgoeddepot inrichten in een kerkgebouw? Met dit verkennend onderzoek brengen we uitdagingen en opportuniteiten in kaart.

Thema
Herbestemming
Locatie
Vlaanderen
Periode
2020-2021

Een duurzame toekomst voor het religieus erfgoed?

Het religieus erfgoedlandschap is volop in beweging. Eén derde van de Vlaamse parochiekerken krijgt in de nabije toekomst een neven- of herbestemming. Wat dan met de inboedels van die kerkgebouwen? Een goede erfgoedinventaris geeft alvast zicht op de inhoud en grootte van collecties. Vervolgens helpt een waarderingstraject kerkbesturen bij de opmaak van een bestemmingsplan dat per voorwerp een (voorkeurs)bestemming aangeeft. Sommige objecten blijven in gebruik binnen de lokale geloofsgemeenschap, andere komen in een museum terecht of vinden via Vraag & aanbod een nieuwe thuis bij andere religieuze instellingen. Toch blijft de nood aan kwalitatieve depotruimte voor de opslag van de resterende objecten groot.

Sint-Alfonskerk Borgloon - © Erfgoedcel Haspengouw, Laura Mathijs
Sint-Alfonskerk Borgloon - © Erfgoedcel Haspengouw, Laura Mathijs

Een parochiekerk als depot?

Dit onderzoek wil nagaan of parochiekerken geschikt zijn voor het huisvesten van erfgoeddepots. In de loop van het komende jaar zal een stuurgroep van experts inzake depotbeleid en -werking zich buigen over een aantal vragen, zoals:

  • Zijn kerkgebouwen geschikt als depotruimte?
  • Welke soorten erfgoeddepots (of 'depotprofielen') zijn realiseerbaar?
  • Welke erfgoed- of objectcategorieën lenen zich tot opslag in een depotkerk?
  • Wat zijn de bouwfysische en klimatologische minimumvereisten?
  • Welke budgetten zijn daaraan verbonden?
  • Wie zorgt voor de uitbating van het depot?

Een praktisch instrument voor diverse noden

We werken toe naar een algemeen handelingskader; een praktisch instrument dat gemeente- en
kerkbesturen, maar ook intergemeentelijke samenwerkingsverbanden (IOED’s, erfgoedcellen), op weg zet bij de uitwerking van een depotplan op maat van de lokale of regionale noden.

We werken samen met vijf lokale werkgroepen. In een eerste fase toetsen we af of het kandidaat-kerkgebouw wel degelijk in aanmerking komt als depotkerk. Vervolgens bekijken we welke voorwaarden daaraan verbonden zijn om een duurzame, kwalitatieve depotwerking te verzekeren.

Per provincie wordt één pilootproject betrokken bij het onderzoek:

  • Brugge, Sint-Andries, Sint-Andries en Sint-Annakerk
  • Zwalm, Sint-Maria-Latem, Onze-Lieve-Vrouw van Zeven Smartenkerk
  • Bornem, Branst, Sint-Vincentius à Paolokerk
  • Sint-Pieters-Leeuw, Sint-Laureins-Berchem, Sint-Laurentiuskerk
  • Borgloon, Bommershoven, Sint-Alfonskerk

De wisselwerking tussen stuurgroep en lokale werkgroepen maakt het mogelijk om naar afstemming te zoeken tussen beleid, voorwaarden voor goed behoud en beheer, en de toepasbaarheid ervan.

Sint-Laurentiuskerk, Sint-Pieters-Leeuw - © Marjolijn Van Damme
Sint-Laurentiuskerk, Sint-Pieters-Leeuw - © Marjolijn Van Damme

Geen doodse, afgesloten ruimte

Zowel onroerend als roerend religieus erfgoed heeft een sterke verbindende functie. Een depotkerk voor erfgoedcollecties biedt dan ook kansen om daarop in te spelen. We engageren ons om na te gaan hoe we de dialoog over het erfgoed warm kunnen houden binnen de gemeenschap. Daarom gaan we op zoek naar mogelijkheden om depot- en gemeenschapsvorming aan elkaar te koppelen.

Dit project realiseren we met de steun van het Departement Cultuur, Jeugd en Media van de Vlaamse overheid.

Meer weten?

Heb je vragen over een depot inrichten in je kerk? Dan kan je terecht bij collega Ellen Descamps.

Img 3571188

Ellen Descamps

Projectcoördinator depotkerken in Vlaanderen