Internationale uitwisseling rond immaterieel erfgoed van kloosters en abdijen

In oktober 2021 sloegen PARCUM en Fundación De Clausura de handen in elkaar voor een internationaal uitwisselingsproject rond het immaterieel erfgoed van kloosters en abdijen. Dankzij Europese middelen via het project i-Portunus konden de twee organisaties bij elkaar langskomen en van elkaar leren.

Het getijdengebed, traditionele recepten, muzikale tradities, het luiden van de klokken of zelfs gebarentaal: het maakt allemaal deel uit van het immaterieel erfgoed van kloosters en abdijen. Veel van deze praktijken zijn eeuwenoud en hebben ook vandaag nog betekenis. Immaterieel erfgoed van kloosters en abdijen is bijvoorbeeld een inspiratiebron voor wie op zoek is naar stilte, een soberder leven en leven in harmonie met de natuur wil leiden of houdt van een eerlijke en authentieke keuken.

Om deze rijkdom aan praktijken en tradities in kaart te brengen en duurzaam te borgen voor de toekomst, sloegen Cecilia Cozar van Fundación De Clausura en Julie Aerts van PARCUM de handen in elkaar.

Cecilia Cozar kwam van 6 tot 14 oktober naar België en liep een week mee met Julie Aerts om de werking van PARCUM te leren kennen. Op het programma stonden bezoeken aan religieuze instituten, erfgoedinstellingen en natuurlijk ook projecten van PARCUM. Zo bezochten ze het project ‘De Tuin van Heden’ in Brugge, gingen ze in gesprek met traditiedragers en volgden ze een workshop over de zorg voor kloosterarchieven bij de collega’s van KADOC-KU Leuven.

Julie ging van 20 tot 28 oktober naar Spanje en verdiepte zich in de rijkdom van immaterieel erfgoed in de Spaanse kloosters en abdijen. De uitwisseling begon met een bezoek aan de Zusters Dominicanessen van Olmeda die borduurtechnieken beoefenen. Ook de Zusters van het Klooster van Santa Maria de Carrizo in de provincie Léon dragen borduurtechnieken en typische kloosterrecepten over van generatie op generatie. In het klooster van San Pedro de Cardeña in Burgos interviewden Julie en Cecilia jonge kloosterlingen over de liturgische praktijken. Ook in Burgos vond een interview plaats met Padre Pedro, de prior van het kartuizerklooster van Miraflores, een van de oudste kartuizerkloosters van Europa. Padre Pedro gaf inspirerende input voor het borgen van traditionele kloosterpraktijken én voor hun actuele invulling in de hedendaagse samenleving. Vervolgens ging het richting het augustijnerklooster Santa Maria de la Vid, waar de bibliotheekcollectie onder de loep genomen werd in het kader van een betere identificatie en documentatie van de immaterieel erfgoedpraktijken. De laatste halte was het benedictijnerklooster van Silos waar zang- en muziektradities werden bestudeerd.

Tussen de bezoeken door werkten Cecilia en Julie aan een plan van aanpak voor het in het kaart brengen en borgen van immaterieel erfgoed van kloosters en abdijen op Europees niveau, onder andere door het uitwerken van een gemeenschappelijke methodologie en systematische aanpak van de kennisdeling. Tot slot werden de eerste contacten gelegd met erfgoedprofessionals en traditiedragers in Frankrijk en Italië. Wordt ongetwijfeld vervolgd!