Waarderen
Een waardering laat zien hoe rijk en divers het erfgoed is en erkent tegelijk de verschillende belanghebbenden.
Waarderen is het proces van ontdekken, onderzoeken, begrijpen en beoordelen van de erfgoedwaarden en betekenissen van een religieus gebouw en de bijbehorende collectie, binnen de huidige maatschappelijke context. Het bundelt alle relevante kennis van verschillende betrokkenen op een gestructureerde manier.
Een waardering laat zien hoe rijk en divers het erfgoed is en erkent tegelijk de verschillende belanghebbenden. Zo creëert het waarderingsproces ook meteen draagvlak voor het erfgoed.
Niet alleen kunsthistorische of historische waarden zijn belangrijk, maar ook de sociale betekenis van religieuze voorwerpen voor de lokale geloofsgemeenschap én de bredere samenleving.
Een goede waardering geeft een duidelijke uitleg van welke erfgoedobjecten belangrijk zijn en waarom ze bewaard moeten blijven. Tegelijk laat het ook zien welke onderdelen minder betekenis hebben en eventueel verwijderd of aangepast kunnen worden. Bovendien biedt het inspiratie voor een (her)bestemming van het erfgoed en vormt het een belangrijke stap voor een goed onderbouwd en gedragen bestemmingsplan.
Er kunnen verschillende redenen zijn om erfgoedwaarden duidelijk in kaart te brengen, bijvoorbeeld:
- Om het belang van het erfgoed aan het publiek of aan beleidsmakers uit te leggen
- Als basis voor duurzaam erfgoedbeheer
- Als ondersteuning bij besluitvorming
Tot slot is het waarderingsproces een belangrijke hulp bij conflicten: het bevordert het gesprek en het wederzijds begrip tussen verschillende betrokkenen.
Hoe gaat het in zijn werk?
Selecteren focuscollectie
Een inventaris (of basisregistratie) [linken naar pagina inventariseren] van de collectie is het vertrekpunt voor het waarderingsproces. Uit deze inventaris wordt een focuscollectie geselecteerd bestaande uit objecten die van belang zijn voor de religieus erfgoedsite & -gemeenschap. De focuscollectie wordt in eerste instantie bepaald vanuit een (kunst)historische benadering. Vervolgens wordt er beroep gedaan op de lokale gemeenschap om eventuele sociale of immateriële betekenissen aan te vullen en deze focuscollectie te vervolledigen. Daarnaast wordt er gekeken of er ensembles (groepen van objecten) in de focuscollectie aanwezig zijn, denk hierbij bv. Aan een reeks kandelaren, wapens of een set van kleding.
Verrijking
De focuscollectie wordt verrijkt met allerlei informatie. Onderstaande informatie kan aangevuld worden in de inventaris (indien aanwezig):
- Kenmerken van het fysieke object (bv. datering, stijl, beschrijving, etc.)
- Informatie o.b.v. beschikbare publicaties, archief, ...
- Informatie o.b.v. lokale, schriftelijke en mondelinge bronnen
Historische waarden en kwaliteiten
Binnen de verrijkte focuscollectie worden de historische waarden en kwaliteiten van de objecten in relatie tot elkaar, tot het gebouw/de site en tot de immateriële erfgoedaspecten gedetecteerd en benoemd.
Sociale betekenissen
Binnen de focuscollectie kan het erfgoed ook sociale betekenissen hebben, wat wil zeggen dat het nog belangrijk is voor groepen in de hedendaagse maatschappij. Het gaat over een actuele betekenis, dus de huidige, levende band van mensen met het erfgoed. Dit zijn geen expertwaarden waarover erfgoedspecialisten in hun eentje kunnen beslissen, waardoor deze betekenissen door middel van een uitgesproken participatieve aanpak kunnen gedetecteerd worden.
Kortom een waardering biedt binnen de erfgoedanalyse een zicht op de waarden en de betekenissen van de objecten en/of ensembles (groepen van objecten) in eventuele relatie met gebouw(en)/de site en/of tradities en praktijken.
