Erkenning
Erfgoedgemeenschappen kunnen hun immaterieel erfgoed laten erkennen zodat het wordt opgenomen op de Inventaris Vlaanderen van het Immaterieel Cultureel Erfgoed. De Inventaris Vlaanderen van het Immaterieel Cultureel Erfgoed is een beleidsinstrument van het Departement Cultuur, Jeugd en Media van de Vlaamse overheid.
Achter immaterieel-erfgoedpraktijken staan vele betrokkenen: de zogenaamde 'erfgoedgemeenschappen'. Zij voeren de praktijk niet enkel uit, maar engageren zich ook voor een duurzame erfgoedzorg. Dit wil zeggen dat ze actie ondernemen opdat het erfgoed wordt doorgegeven aan volgende generaties en aan andere geïnteresseerden. De Inventaris Vlaanderen brengt ook al hun acties en plannen bijeen.
Een aanvraag om op de Inventaris te komen, start met de registratie van je immaterieel erfgoed op immaterieelerfgoed.be. Deze registratie omvat alle informatie over het immaterieel erfgoed, de erfgoedgemeenschap en de acties waarmee je aan de toekomst van je erfgoed werkt.
Daarna kan je van start gaan met de aanvraag voor een officiële erkenning op de Inventaris Vlaanderen. Elk jaar zijn er twee momenten om een aanvraag in te dienen: 15 april (voor opname vanaf 1 juli van hetzelfde kalenderjaar) en 15 oktober (voor opname vanaf 1 januari van het volgende kalenderjaar).
Praktische informatie over de officiële aanvraag, vind je hier.
Wat zijn de voorwaarden om op de Inventaris Vlaanderen te komen?
Een overzicht van de criteria:
- De aanvraag heeft betrekking op immaterieel cultureel erfgoed (levende praktijken en tradities)
- Er is consensus binnen de erfgoedgemeenschap om het immaterieel cultureel erfgoed te laten plaatsen op de Inventaris Vlaanderen. Consensus wordt aangetoond door de betrokkenheid bij het opstellen van de aanvraag, van de groepen en gemeenschappen en eventueel ook individuen die deel uitmaken van de erfgoedgemeenschap.
- De erfgoedgemeenschap zet actief in op het borgen van het immaterieel cultureel erfgoed. Dit wordt aangetoond met acties die met de erfgoedgemeenschap worden opgezet.
- De erfgoedgemeenschap is zich bewust van de kansen en uitdagingen in de overdracht naar volgende generaties, engageert zich om knelpunten op te lossen en voert de nodige acties uit.
Waarom een aanvraag indienen?
Je dient een aanvraag in voor de Inventaris Vlaanderen van het Immaterieel Cultureel Erfgoed om je traditie of praktijk te "borgen" (levend te houden en door te geven), zichtbaarheid te krijgen, ondersteuning te ontvangen en de kans te maken op internationale UNESCO-erkenning. Het is een manier om te erkennen dat jouw erfgoed waardevol is en er een duurzame toekomst voor te verzekeren.
Enkele belangrijke redenen om een erkenning aan te vragen:
- Erkenning en zichtbaarheid: erkenning zet de praktijk in de kijker en zorgt dat ze deel uitmaakt van een officiële lijst van immaterieel erfgoed in Vlaanderen. Erkenning op Vlaamse niveau kan soms helpen om lokaal meer steun te krijgen voor een praktijk (bv. door een lokaal bestuur).
- Visievorming: een inventaristraject helpt om de blik op een traditie te verruimen en om een visie te vormen zodat het immaterieel erfgoed een duurzame toekomst krijgt.
- Borgen en doorgeven: het helpt de erfgoedgemeenschap om acties te ondernemen om de traditie te laten voorbestaan, over te dragen naar volgende generaties en de uitdagingen die daarbij horen aan te gaan.
- Ondersteuning en begeleiding: je krijgt begeleiding van experts en de kans om samen te werken met andere erfgoedgemeenschappen binnen netwerken.
PARCUM begeleidde in samenwerking met partners verschillende inventaristrajecten. Voorbeelden zijn de Paardenprocessie Hakendover, de Pelgrimstafel Sint-Julianus (Antwerpen) en de Sint-Antoniusvieringen in Vlaanderen.
Erkenning Paardenprocessie als immaterieel erfgoed
De organisatoren van de Paardenprocessie willen opgenomen worden op de Inventaris Vlaanderen voor Immaterieel Cultureel Erfgoed. PARCUM helpt hen bij deze aanvraag.
Sint-Antonius-vieringen
Op initiatief van enkele verenigingen, willen Centrum Agrarische Geschiedenis, Histories en PARCUM de Sint-Antoniusviering in Vlaanderen laten erkennen als immaterieel cultureel erfgoed.
Pelgrimstafel
Het Sint-Julianusgasthuis contacteerde PARCUM om een traject op te starten rond de Pelgrimstafel. Het werd uiteindelijk een traject van integrale zorg voor het erfgoed.