Sociaal-culturele ontmoetingsplaats in Neervelp
De Sint-Remigiuskerk in Neervelp (Boutersem) werd in 2026 geopend als ontmoetingsplaats voor de buurt en lokale verenigingen. Na een participatief traject, een restauratie en enkele aanpassingen wordt het gebouw vandaag gebruikt voor sociale en culturele activiteiten. Ook het omliggende kerkhof, de pastorie en de tuin maken deel uit van de bredere visie op de site.
3370 Boutersem
Proces
Bij het opstellen van het kerkbeleidsplan voor 2017 werd besloten om de Sint-Remigiuskerk in Neervelp te herbestemmen. In 2021 organiseerde FIKA LAB een pop-up ontmoetingsplaats in de kerk. Als eigenaar ging de gemeente in dialoog met de buurt waaruit het idee ontstond om de kerk in te zetten ten behoeve van de buurt en lokale organisaties.
In 2022 werd de kerk ontwijd, waarna er restauratiewerkzaamheden en verbouwingen werden uitgevoerd om het gebouw geschikt te maken voor gebruik als sociaal-culturele ontmoetingsplaats. Daarna volgde een proefperiode met drie lokale verenigingen. De resultaten waren positief, en in de loop van 2026 werd het in de reguliere verhuur van de gemeente opgenomen.
De herbestemming en restauratie hebben ongeveer 700.000 euro gekost. In 2019 was er al een haalbaarheidsstudie uitgevoerd met steun van de Vlaamse Regering via het Projectbureau Herbestemming Kerken. Daarnaast ontving de gemeente 160.123,79 euro aan LEADER-subsidie.
Naar een socioculturele ontmoetingsfunctie
Vandaag kan de locatie door iedereen worden gehuurd voor kleine recepties, tentoonstellingen en activiteiten van verenigingen. Het zijn vooral lokale verenigingen die gebruikmaken van de locatie. De kerk kan online worden gereserveerd via het platform van de gemeente, waarop ook de andere te huren locaties staan vermeld, zodat geïnteresseerden deze met elkaar kunnen vergelijken.
De restauratie en de aanpassingen om het gebouw geschikt te maken als sociaal-culturele ontmoetingsplaats stonden onder toezicht van architectenbureau AST77. Aangezien de kerk een beschermd monument is, werden de werkzaamheden afgestemd met het Agentschap Onroerend Erfgoed.
Daarnaast werden een kitchenette en een nieuwe toegangsdeur geplaatst, werd er een hellingbaan naar het koor aangelegd, werd er een scheidingswand bij het altaar opgetrokken en werd de verlichting vernieuwd. Aangezien er in de kerk geen toilet was, werd er buiten een toiletgebouw gebouwd tegen de pastorie. Een licht glooiend pad verbindt dit gedeelte met de kerk en met het pad rondom de kerk dat langs de ingangen van de begraafplaats loopt. In de toekomst wil de gemeente de akoestiek verbeteren en het meubilair voor verhuur nog aantrekkelijker maken.
Collectie
De gemeente heeft PARCUM de opdracht gegeven om voor alle kerken - met Neervelp als koploper - een erfgoedanalyse met participatief karakter uit te voeren en een bestemmingsplan voor de collectie op te stellen. Een deel van de collectie is te zien in het HannaH Acteum, de Sint-Annakerk in Roosbeek (Boutersem), die is herbestemd tot een activiteitencentrum en museum voor lokaal religieus erfgoed.
De cultuurgoederen blijven eigendom van de kerkfabriek, die verantwoordelijk is voor de verzekering ervan. Het orgel maakt ook deel uit van het beschermd monument, maar wordt niet bespeeld.
Samenhang met kerkhof, pastorie en tuin
Het kerkhof is voor het publiek toegankelijk als plek voor meditatie en stilte. Afgelopen concessies worden niet verlengd, en bestaande graven worden niet ontruimd. De pastorie en de tuin zijn eigendom van de gemeente en werden meegenomen in de herbestemming van de kerk. In de pastorie is momenteel een dienstenchequeonderneming gevestigd. In de tuin worden twee à drie keer per jaar activiteiten georganiseerd, zoals buurtevenementen en kleine markten. De gemeente is van plan om de tuin in de toekomst te verbinden met de woonwijk erachter.
Een aandachtspunt is het beperkte aantal parkeerplaatsen in de directe omgeving. Bij grotere evenementen wil men bezoekers stimuleren om met de fiets te komen, zodat de evenementen weinig autoverkeer veroorzaken.
Bronnen:
Gesprek met Chris Vervliet (gemeente Boutersem) – 07/2026
Inventaris van het onroerend erfgoed: Parochiekerk Sint-Remigius met kerkhof | Inventaris Onroerend Erfgoed
Kerkenbeleidsplan Boutersem 2025
Andere herbestemde kerken
Sint-Eligiuskerk
De stad Oudenburg stelt de sacristie, het koor en de middentoren van de kerk open voor culturele activiteiten. In de zomer zijn er geregeld tentoonstellingen.
La chapelle du Collège Notre Dame
De in onbruik geraakte schoolkapel van het Collège Notre-Dame in Basse-Wavre werd getransformeerd tot multimediale ruimte.
Sint-Jozefkerk wordt speelparadijs
Na zeven jaar ongebruik, gaan de deuren van de voormalige Sint-Jozefkerk in de Spoelewijk te Lokeren weer open. Na een lang traject van renovatie- en aanpassingswerken, huisvest het gewezen kerkgebouw nu de buitenschoolse kinderopvang.