PARCUM laat zich inspireren én inspireert in Amay & Québec
PARCUM trok in mei de grenzen van de abdijmuren over en nam actief deel aan twee (in)ternationale ontmoetingsmomenten rond de toekomst van religieus erfgoed, in Québec en Wallonië. Beide evenementen brachten experten, erfgoedorganisaties en beleidsmakers samen om ervaringen uit te wisselen over herbestemming, beheer en de maatschappelijke rol van religieuze gebouwen. PARCUM stelde er de Vlaamse aanpak en instrumenten, zoals de kerkenbeleidsplannen, voor en kon daarbij rekenen op grote interesse en waardering vanuit het internationale werkveld.
Een inspirerende sessie in Amay, Wallonië
Op woensdag 20 en donderdag 21 mei trok PARCUM naar Wallonië, waar Abbaye de la Paix-Dieu in Amay het decor vormde voor de ‘Journées de la restauration et de la protection du patrimoine’. Deze tweedaagse symposiumbijeenkomst stond volledig in teken van de herbestemming van gebedshuizen en werd georganiseerd door AWaP, het Waalse erfgoedagentschap.
Tijdens het symposium deelden internationale sprekers uiteenlopende voorbeelden van herbestemmingen. Zo kwamen onder meer een kerk die omgevormd werd tot woning, een gebedshuis dat een nieuwe toekomst als brouwerij kreeg en religieuze sites die door scholen vanuit een pedagogische invalshoek geadopteerd werden aan bod. Zelfs een tot toilet omgebouwde biechtstoel passeerde de revue.
Naast inspirerende praktijkvoorbeelden was er ook aandacht voor de uitdagingen die dergelijke trajecten met zich meebrengen. Verschillende organisaties lichtten toe hoe zij herbestemmingen aanpakken en welke juridische, financiële en praktische vraagstukken daarbij komen kijken. Ook het belang van heldere communicatie en het creëren van maatschappelijk draagvlak kwamen meermaals aan bod. De emotionele verbondenheid met religieus erfgoed bleek daarbij een belangrijk aandachtspunt. Bovendien werd het belang van duurzame ontwikkeling en een nieuwe functie die compatibel is met de historische site sterk benadrukt.
Ook PARCUM leverde een waardevolle bijdrage aan het programma. Collega Lotte stelde de werking van PARCUM en het Platform Toekomst Parochiekerken voor en gaf toelichting bij de kerkenbeleidsplannen en herbestemmingen in Vlaanderen. Aan de hand van interessante cijfers en sprekende praktijkvoorbeelden kregen de aanwezigen zo een inkijk in de Vlaamse aanpak. De presentatie kon rekenen op veel enthousiasme en interesse. Verschillende organisaties reageerden bijzonder positief op de werking van PARCUM en lieten zich inspireren door onze expertise en praktijkervaring.
Tussen de twee studiedagen door mocht PARCUM in de abdij verblijven. De avond bood ruimte voor ontmoeting en cultuur, met een gezamenlijk diner, een bezoek aan de kerk van Amay en een concert van de plaatselijke muziekschool. Op de laatste avond stond een rondleiding in de abdij op het programma: een mooie afsluiter van een boeiende en inspirerende uitwisseling rond de toekomst van gebedshuizen.
PARCUM breekt uit in Québec
Le Conseil du patrimoine religieux du Québec organiseerde van 7 tot 9 mei een internationaal colloquium gewijd aan de toekomst van religieus erfgoed. Collega Judith werd gevraagd om op dit colloquium de aanpak van het Vlaamse religieus erfgoed en de analyse van de kerkenbeleidsplannen toe te lichten. De Vlaamse benadering inspireerde heel wat internationale actoren: het applaus op een reactie vanuit het publiek ‘We should do this here’ klonk bevestigend.
Het colloquium bood een reflectie op de uitdagingen op het gebied van religieus erfgoed die, hoewel verschillend op vlak van context en aanpak, verrassend gelijkaardig zijn in Noord-Amerika en West-Europa. Aan de hand van een reeks lezingen, panelgesprekken en casestudies kwamen verschillende nationale en internationale deskundigen aan bod die zaken omtrent beheer, financiën, regelgeving en methodologieën onder de loep namen.
De eerste dag van het colloquium stond in het teken van enkele boeiende plaatsbezoeken (Basilique Notre-Dame de Montréal, Chapelle Notre-Dame-de-Bon-Secours et Site historique Marguerite-Bourgeoys, Cathédrale Christ Church, Église St-James), gevolgd door een openingsconferentie en een eerste netwerkmoment. Op 8 mei stonden eigendoms- en financieringskwesties centraal, waarbij de rol van gemeenten en kwesties rond secularisme in perspectief werden geplaatst. Vragen rond de duurzaamheid en levensvatbaarheid van herbestemmingsprojecten, de diversificatie van financieringsbronnen en verschillenden beheersmodellen werden behandeld.
Op 9 mei werd ingegaan op het regelgevingskader rond herbestemmen van religieus erfgoed en innovatieve oplossingen op het gebied van duurzame ontwikkeling. Er werd afgesloten met enkele interessante casestudies, waaronder de kerk van Saint-Andrien: een herbestemming tot creatieve Hub met multifunctionele zaal, co-workingruimtes, een receptiebureau en professionele studio’s; en de conservering van het culturele patrimonium van de Ursulinen in Quebec City. Er werd geïllustreerd hoe een nieuwe bestemming de identiteit van de plek kan respecteren, het gevoel van verbondenheid kan versterken en de vitaliteit van gemeenschappen kan ondersteunen, terwijl tegelijkertijd aan de hedendaagse behoeften wordt voldaan.
Het doel van Le Conseil du patrimoine religieux du Québec om erfgoedactoren, lokale overheden en het maatschappelijk middenveld te inspireren en instrumenten aan te reiken om gezamenlijk na te denken over de toekomst van het religieus erfgoed vanuit het perspectief van duurzaamheid, innovatie en sociale cohesie is dan ook zeker geslaagd.
Andere interessante blogartikels
Een dag vol Anglicaans erfgoed, verhalen en zeelucht in Oostende
Op zaterdag 31 januari vond de tweede editie van 'Zorg dragen voor het erfgoed van de anglicaanse eredienst' plaats. Collega Freya blikt terug op een dag vol erfgoed, verhalen en zeelucht in Oostende.
Terugblik op de studienamiddag recyclage van architectuurstijlen en religieuze collectiestukken
Wat krijg je wanneer je een studienamiddag rond recyclage organiseert in Gent met deelnemers uit zowel de vrijwillige als professionele erfgoedsector?
2025 stond in teken van de orthodoxe eredienst
Het einde van 2025 betekent bij PARCUM ook het einde van ons orthodox focusjaar. Sinds 2024 zetten we elk jaar één eredienst extra in de kijker. In 2024 waren de anglicanen aan zet, deze keer doken we in de wereld van de orthodoxie. Maar… wat is zo’n focusjaar eigenlijk?